Twórczość ludowa

Plecionkarstwo to jedna z najwcześniej wynalezionych przez człowieka technik wytwórczych. Użytkowana jest prak­tycznie do dzisiaj i to w skali wszystkich istniejących kultur oraz cywilizacji na całym świecie.
 
Pierwsze odkrycia niewątpliwego pożytku zauważył człowiek, kiedy splótł palce obu rak, aby uzyskać „naczynie" umożliwiające czerpanie i picie wody. Następnym sposobem w ułatwianiu życia było z pewnością zaplatanie własnych wło­sów - początkowo ze względów praktycznych, a niedługo po­tem również dla ozdoby własnej.
 
Wcześnie zaczęto stosować do plecionek różne surowce, zarówno dla celów funkcjonalnych, jak i estetycznych. Plecion­ka to sposób na zaspokojenie różnych potrzeb, ale najczęściej były i są to rozmaite kosze, maty, płoty, meble, ule, naczynia ozdobne, puzderka, ściany budynków gospodarczych.
 
Pamiętać również należy, że z rozwiniętych technik plecionkarskich powstało tkactwo, które jest też rodzajem plecionki, jed­nak z zastosowaniem najpierw prostych urządzeń - jak krosna, a potem maszyn z rozmaitym napędem. Również wszelkiego ro­dzaju hafty wywodzą się z plecionkarstwa - z użyciem prostych po­mocniczych narzędzi, jak patyki (potem zamienione na druty) oraz różne modele szydełek, w tym i tzw. „kluczki" służące do ręcznego wyrobu sieci rybackich.
 
Słoma stanowiła dawniej na wsi podstawowy surowiec plecionkarski. Najprostszą plecionką jest warkocz, pleciony rękoma z pasem słomy - dokładanym co pewien czas dla przedłużenia wyrobu. Stosuje się tu długą słomę żytnią, ale również pszenną i inne. Warkocz taki stosowany byt niegdyś do uszczelniania drzwi i okien. Zszywano z niego też wycieraczki do obuwia, kładzione przed drzwiami wejściowymi, oraz misowate „opałki" do wypieku chleba. Ze zszywanych warkoczy słomianych wykonywano również duże naczynia zasobowe do przechowywania ziarna, owoców i warzyw.
 
Słoma, jakiej używano do wymienionych wyrobów, mu­siała pochodzić „spod cepa". Dzisiejsza słoma ścięta przez kombajn do plecionek zupełnie się nie nadaje, jest bowiem połamana i pognieciona jak sieczka. Do plecionek ozdobnych i delikatnych wybiera się długie słomy i przycina „od kolanka do kolanka", segregując według grubości i długości. Najgrubsze można rozcinać wzdłuż na dwie, a nawet więcej części.
 
Aby wykonać kapelusz ze słomy, trzeba upleść uprzed­nio kilkanaście metrów taśmy zwanej „bondka". Na kapelusz plecie się „bondkę" w siedem słomek, uprzednio słomę na­moczywszy w wodzie, aby stała się mniej łamliwa i bardziej elastyczna. Aby wypleciona taśma była możliwie płaska, trzeba ją spłaszczyć wałkiem do ciasta lub maglownicą. Zabieg ten oprócz gładkości nadaje słomie pożądanego i cenionego po­łysku. Następnie zszywa się taśmą spiralnie aż do uzyskania formy zamierzonego kapelusza. Słomiane osłony głów byty powszechnie używane podczas żniwowania, chroniły głowę i szyję przed promieniami słonecznymi.
 
Słynnym ośrodkiem rozmaitych wyrobów ze słomy byt niegdyś Ołobok. Wyrabiane tam przedmioty ze słomy były sprzedawane na okolicznych targach.
 
Wyroby ze słomy straciły dziś swoje dawne funkcje, któ­re zostały zastąpione innymi materiałami. Dzisiejsze wyroby ze słomy mają najczęściej znaczenie czysto artystyczne i można stwierdzić, że wyłącznie unikatowe. Takie właśnie prezentują pani Marianna Filipiak z Dąbrowy i pan Piotr Barańczak z Trzemeszna. Prezentują oni własną inwencję twórczą i artystyczną. Ta twór­czość - często bardzo finezyjna - ma walor współczesnej sztuki ludowej, przy zachowanej starej technice i technologii.
 
Opracowano na podstawie artykułu 0. Podlewskiego w Kulturze Ludowej Wielkopolski pod red. J. Burszty, Poznań 1960

Marianna Filipiak - Słomkarstwo

Pani Marianna Filipiak z domu Woźniak ze słomką ma do czynienia od dzieciństwa. Urodziła się 29 lipca 1939 roku i wychowała we wsi Dą­browa koło Koźminka.

Czytaj więcej...

Piotr Barańczak - Słomkarstwo

Piotr Barańczak urodził się 1 stycznia 1954 roku w Dominowie. Ukończyt Technikum Budowlane w Poznaniu.

Czytaj więcej...

                                  Partner medialny:  

Centrum Kultury i Sztuki w Kaliszu | ul. Łazienna 6 | 62-800 Kalisz | tel. (62) 765 25 01, (62) 765 25 45 | fax (62) 767 23 18 | e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

Polityka & ochrona prywatności || Prawa autorskie

Pokaż tylko: Twórczość ludowa

Pokaż tylko:  Frywolitka Haft - snutka | Słomkarstwo | Rzeźba |