Twórczość ludowa

Stanisława Kowalska - haft nasnuwany i układanie czepców

Stanisława Kowalska z domu Wojtczak urodziła się i wychowała w Golinie

koło Jarocina, miejscowości, gdzie po obu wojnach światowych przetrwała tradycja haftu nasnuwanego, technika znana wcześniej w Wielkopolsce, a powoli zanikająca. Przetrwała w Golinie dzięki kursom inicjowanym i organizowanym przez właścicielkę majątku Helenę Moszczeńską. Pani Stanisława Kowalska z Goliny, hafciarka i twórczyni czepców ludowych, jest jedyną w subregionie osobą, która aktywnie i konsekwentnie zajmuje się wielkopolskimi czepcami, które niegdyś były elementem stroju nie tylko ludowego, ale także szlacheckiego i mieszczańskiego. Obecnie te nakrycia głowy mężatek oglądać można jedynie w muzeach oraz na głowach kobiet śpiewających i tańczących w zespołach folklorystycznych. Stanisława Kowalska zajmuje się szyciem czepców od ponad 40 lat. Tworzy nie tylko nowe nakrycia głowy zamawiane przez muzea czy członków zespołów pieśni i tańca, ale także konserwuje czepce, których używają ludowe artystki z południowej Wielkopolski. Pranie czepców tiulowych i płóciennych to ciąg czynności, które polegają na rozpruciu, wypraniu, krochmaleniu, prasowaniu i ułożeniu od początku w odpowiedniej formie.

 

 

Pani Stanisława ma ponad 80 lat i nie doczekała się następczyni w tym zawodzie. Dlatego chętnie zgodziła się na stworzenie filmowej opowieści o kolejnych etapach powstawania czepca, którego uszycie wymaga nie tylko wiedzy i talentu, ale także ogromnej cierpliwości. To nakrycie głowy, w którym podstawowym materiałem jest delikatny tiul, a każda jego część jest bogato wyszywana. Do sporządzenia czepca trzeba mieć specjalne urządzenia, których nie można kupić w sklepie, a poszczególne elementy połączyć nie tylko za pomocą igły i nici, ale także rozgrzanego, ogromnego noża.

Stanisława Kowalska w 2017 prowadzi warsztaty czepkarskie w Jarocinie. Dzięki całorocznym warsztatom tego trudnego rzemiosła, które praktycznie wyginęło, uda się wykształcić kolejne pokolenie hafciarek, a być może także zachęcić do działania kolejne zdolne młode osoby, które docenią tradycje regionu.

 

Stanisława Kowalska urodziła się w Golinie i całe życie w niej mieszka, związując swoją pracę i pasję z zachowaniem tradycji swojego miejsca. Jest twórczynią haftującą regionalny haft nasnuwany, haft na tiulu, szyje stroje ludowe i czepce regionalne. Przekazuje swoją wiedzę i umiejętności następnym pokoleniom, uczennicom, dzieli się swoją pasją w tym celu, aby tradycja nie zaginęła. Jest mistrzynią ginącego zawodu.

 

Stanisława Kowalska haftowania uczyła się w wieku kilkunastu lat właśnie na kursie hafciarskim zorganizowanym w 1949 roku przez Helenę Bernasowską, uczennicę Moszczeńskiej. Kowalska haftowała przez wiele lat na płótnie i tiulu, wykorzystując techniki i wzory zaczerpnięte od starszych hafciarek z Goliny. Należała do grona miejscowych hafciarek, które podtrzymywały tradycje snutki golińskiej, przechowywały stare wzory, tworzyły nowe, dostosowywały się do warunków współczesności. Często były to zamówienia prywatne czy do „Cepelii”.   Stanisława Kowalska tworzyła serwety, bieliznę pościelową, ozdoby strojów ludowych oraz przede wszystkim obrusy do kościoła w Golinie.

Na początku lat 70-tych XX w. zaczęła uczyć się trudnej sztuki wyszywania czepców, wykorzystując krótką naukę u nestorki czepcowej sztuki w pobliskiej wsi. Szlifowała te umiejętności przy matce. Układała czepce jarocińskie, biskupiańskie i szamotulskie. Zaczęła zdobywać nagrody i wyróżnienia. Uszyła czepce tiulowe i snutkowe (płócienne) dla kilkunastu zespołów ludowych z powiatu jarocińskiego, krotoszyńskiego i pleszewskiego.

Od lat 80-tych zaczęła uczestniczyć w targach sztuki i kiermaszach ludowych w regionie, prezentując swoją pracę i jej efekty. W 2015 nagrała z CKiS w Kaliszu film instruktażowy o układaniu czepców tradycyjnych.

O FILMIE

W 2017 roku prowadzi warsztaty mistrzowskie z czepkarstwa regionalnego, finansowane przez MKiDN.

 

Stanisława Kowalska otrzymała takie dyplomy i nagrody:

- I nagroda w konkursie Twórczość ludowa w kręgu „Folkloru” w 1987;

- II nagroda w kat. strojów kompletnych w ogólnopolskim konkursie na współczesny strój regionalny, Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej, wystawa i zakupy do zbiorów muzealnych 1988;

- wyróżnienie w III Konkursie na haft ludowy nasnuwany Snutki golińskie, Muzeum Regionalne w Jarocinie 2004;

- wyróżnienie w Festiwalu Twórczości Artystycznej „Dojrzały talent” w Kaliszu 2012;

- wieloletnia współpraca z „Cepelią”;

- udział w Targach Sztuki Ludowej podczas Estrad i Biesiad Folkloru organizowanych przez CKiS w Kaliszu w Południowej Wielkopolsce, w Powiatowych Przegldach Kultury Ludowej w Jrocinie i Potarzycy, w innych kiermaszach i jarmarkach twórczości ludowej od lat 80-tych XX w.;

- nagranie filmu instruktażowego o układaniu czepców „Ginący zawód - układanie czepców wielkopolskich” – wydawca CKiS w Kaliszu 2015 (dostępny w Internecie);

 

- prowadzenie warsztatów „Mistrzyni czepców. Warsztaty haftowania i układania czepców Stanisławy Kowalskiej z Goliny” w 2017.

                                  Partner medialny:  

Centrum Kultury i Sztuki w Kaliszu | ul. Łazienna 6 | 62-800 Kalisz | tel. (62) 765 25 01, (62) 765 25 45 | fax (62) 767 23 18 | e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

Polityka & ochrona prywatności || Prawa autorskie

Pokaż tylko: Twórczość ludowa

Pokaż tylko:  Frywolitka Haft - snutka | Słomkarstwo | Rzeźba |